Swap nedir?

Swap, kelime anlamı olarak değiş-tokuş demektir. Finansal piyasalardaki karşılığı ise farklı varlık ve yükümlülüklerin belirli bir zaman için kurumlar arasında takas edilmesini içeren sözleşmelerdir. Swap işlemleri, önce döviz swapı olarak başlamış olmasına rağmen günümüzde faiz swapı, işlemi hacmi olarak döviz swaplarını geçmiştir.

Swap işlemleri bir ihtiyaçtan doğmuştur ve bir yönüyle bir bedeli karşılığında yardımlaşma tekniğidir. Bu ihtiyaçlardan bazıları döviz kaynaklarına ulaşma ihtiyacı, kurumların farklı durumdaki pozisyonlarından avantaj sağlama veya pozisyon riskleri azaltmak ve hedge etme ihtiyacı, finansman giderlerini azaltmak, uygun maliyetli kredi kaynaklarına erişimdir.

Swap işlemleri, (borsalar gibi organize piyasalarda olmadığından) herkesin yapabileceği standart işlemler değildir. İhtiyaca göre banka ve finansal kuruluşları arasında kullanılan tezgahüstü bir enstrümandır. Fakat swap işlem hacmindeki yükseklik nedeni ile swap işlemleri standard hale getirme ve yapılan ticarete ilişkin kotasyonları yayınlamaya yönelik düzenlemeler yapılmaktadır. (Şikago Borsası’nın swap kontratlarını incelemek için tıklayınız.)

Swaplar standart sözleşmeler olmadıkları için, iki taraf arasında ihtiyaca göre müzakere edilerek tasarlanan sözleşmelerdir. Bu nedenle ticari sırların korunmasına olanak verirler.

Para / Döviz Swapları

Döviz swapı, bir döviz cinsinin alınması ve aynı işlem kapsamında daha ileri bir tarihte teslim edilmesi için geri satılarak pozisyonun kapatılmasından oluşur. Örneğin, Türkiye’deki nispeten yüksek faiz oranlarından yararlanmak isteyen bir yurtdışı yatırımcıyı düşünelim. Bu yatırımcının elinde USD olsun ve TL satın almak istediğini düşünelim. Böyle bir durumda, bu yatırımcının elindeki USD’yi verip karşılığında TL satın aldığı, aldığı TL’leri de örneğin 6 ay sonra geri verip USD satın aldığı bir sözleşme, swap sözleşmesi olarak adlandırılır. Yabancı yatırımcının böyle bir sözleşmeye girişteki amacı TL faizinden yararlanma isteği olabilirken, Türkiye’deki yatırımcı böyle bir sözleşmeye girmesindeki amaç döviz ihtiyacını gidermek olabilir. Görüldüğü üzere burada aynı varlığın farklı vadelerde önceden anlaşılarak takas edilmesi söz konusudur.

Merkez Bankaları da ihtiyaç duydukları döviz cinslerine göre kendi aralarında swap anlaşmalarına girerler. Swap işlemleri bir ihtiyaçtan doğmasına rağmen, günümüzde büyük ölçüde kar elde etmek amacı ile spekülatif pozisyon açma şeklinde de gerçekleştirilmektedir. Bu yönüyle zaman zaman Merkez Bankaları bankaların yapabileceği swap işlemlerine ilişkin sınırlandırmalar getirerek spekülatif işlemlerin etkisini azaltmaya çalışmaktadır.

Faiz Swapları

Faiz swapları, borcun, borç ile takas edilmesidir. Faiz anlaşmaları sabit faizli ve değişken faizli olmak üzere 2 türe ayrılmaktadır. Bu iki borç türünün değiş tokuşuna ilişkin işlemler faiz swapı olarak adlandırılır. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi faiz swapları en yüksek hacimli swaplar olup, faiz swaplarında piyasa USD işlemleri tarafından domine edilmektedir. 

Aynı para cinsinden yapılan faiz swaplarında anaparaların el değiştirmesine gerek yoktur sadece faiz ödemeleri takas edilir.

 166 toplam,  1 bugün