Prusya Neresi?

Prusya gerçekten neresi?

Tarih sahnesinde görünüp kaybolan öyle devletler var ki, bunların pek çoğunun farkına bile varmamışızdır. Doğrusu, kendi tarihimiz ile yolları kesişmiyorsa, bunların pek de peşine düşmediğimizi itiraf etmek durumundayız. Fakat, Prusya’yı hepimiz duymuştur. Osmanlı ile ilişkilerini, Osmanlı-Prusya ittifakını az çok biliriz. I. Dünya Savaşında ise aynı ittifak içinde yer aldığımız Almanya olarak çıkar karşımıza. Fakat, Prusya, neresi Almanya neresidir; Prusya nerede biter, Almanya nerede başlar; bu detayları bilmeyiz.

Konu epeyce karışık olmakla beraber, gayet basit bir şekilde izah edeceğiz. Aslında, çok genel bir tanımla, aynı Osmanlı İmparatorluğu’nun bugünkü Türkiye’nin kökeni olması gibi, Prusya da bugünkü Almanya’nın kökeni olan bir devlet. Fakat, Osmanlı küçülerek, Türkiye’ye dönüşmüş, Prusya ise genişleyerek Almanya olmuştur.

Şimdi adım adım ilerleyelim ve kronolojik gelişime göre inceleyelim:

Önce dükalık vardı

Daha Almanya ve Prusya yokken, hepsinin çekirdeği olacak bir dükalık vardı. Dükalık veya düklük, zamanında Avrupa’da yaygın olan bir soyluluk ünvanı olan dük veya düşes tarafından yönetilen toprak parçasıydı. Ülke olabilecek kadar geniş bir alana hakim soylular genelde dük olarak adlandırılıyordu. Dük ya da dükalık, bir ülke olarak bir imparatorluğun ya da devletin parçasıydı ve kendi başına bağımsız bir devlet değildi.

Bradenburg Dükalığı

Dükalık tanımı anlaşıldığına göre, şimdi Bradenburg Dükalığına geçelim:

Bradenburg Dükalığı, vaktiyle, Baltık Denizi kıyılarında ya da başka bir ifadeyle bugünkü Kuzey Almanya toprakları ve çevresinde kurulmuş bir dükalık olarak, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğunun bir parçası idi. Başlangıçta, başkenti bugün Polonya ile Litvanya arasında, Baltık Denizi kıyısında yer alan ve Rusya’dan bağımsız bir Rusya toprağı olan Kaliningrad idi. 1525 yılından, 1700’lü yılların başına kadar bu durum böyle devam etti.

Prusya Krallığı 

1701 yılında ise Avrupa’da bölgesel bir savaş patlak verdi. İspanya Veraset Savaşları sırasında, Fransa’nın güç kazanmasını engellemek için, Bradenburg Dükalığı, Kutsal Roman Cermen İmparatorluğu bünyesinde 1701-1713 yılları arasında devam eden savaşlara katılmış, zaferle sonuçlanan savaşlar sayesinde, yine imparatorluk bünyesinde olarak krallık statüsüne yükseltilmiştir. 

Bu tarihten itibaren ülke hem ismini hem de başkentini değiştirmiştir. Başkent, Kaliningrad’dan (Königsberg), Berlin’e taşınırken, ülkenin ismi de Prusya Krallığı olarak anılmaya başlamıştır.

Alman İmparatorluğu

1867 yılına gelindiğinde, Prusya Krallığı, başbakanlığa, meşhur Alman devlet adamı Otto von Bismark’ı getirdi. Bismark, yaptığı yeni fetihlerle dağınık olan Alman topraklarını büyük ölçüde bir bayrak altında toplamayı başararak, Alman İmparatorluğunu kurdu. O zamana kadar Prusya Kralı ünvanını kullanan I. Wilhem, imparatorluk ile birlikte Kayzer Wilhem ünvanını kullanmaya başladı. 

Prusya isim olarak yine devam etmekle birlikte Alman İmparatorluğu bünyesinde, ana unsurlardan biri olarak kaldı. Fakat devlet artık Alman İmparatorluğu olarak anılıyordu. 

prusya neresi
Günümüz Almanya’sında eski Prusya Krallığı’ndan kalma eyaletler

Prusya tarih oluyor

I. Dünya Savaşı’nda İtilaf Devletlerinin yaptığı propagandaların bir kısmı imparatorluğun bünyesindeki farklı Alman bölgelerinin birbirine düşürülmesini amaçlıyordu. Örneğin, İtilaf Devletleri, Bavyeralılar ile bir problemleri olmadığını, aslında Prusya ile savaştıklarını, Prusya ve Prusya kökenli yöneticilerin yanlış kararlarının sonuçlarına Bavyeralıların da katlandığını ifade ediyorlar, imparatorluğu içeriden çökertmek istiyorlardı. Bu ve bunun gibi başka sebepler de göz önünde bulundurularak, 1934 yılında Prusya tanımı ortadan kaldırılarak geçmişten gelen bölünmüşlüğün önüne geçilmek istendi.

Prusya tarih olacak, Alman birliği sağlanmış olacaktı. Fakat, bu çok uzun sürmeyecek, II. Dünya savaşından sonra Almanya tekrar ikiye bölünecek, Berlin duvarı yıkılana kadar da bütünlüğüne tekrar kavuşamayacaktı.


© Copyright 2019 Ayhan Gökner 

Bu sitedeki yazılar telif hakkına tabi olup, ancak kaynak gösterilmek ve bağlantı (link) verilmek kaydı ile kısmen alıntılanabilir.


Bu yazıyı okuyanlar genellikle şu yazıları da okudular:

İleri okuma için öneriler

  1. The origins of modern Germany

 350 toplam,  1 bugün

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir