Pareto İlkesi ya da Az Çoktan Fazladır

İtalyan ekonomist Vilfredo Pareto, bundan bir asır önce, bugün pek çok alanda teyit edilen önemli bir şey keşfetti. Farklı alanlardaki ekonomik değerleri inceliyordu. Önce İngiltere’de servetin % 80’inin nüfusun %20’sine ait olduğunu tespit etti. Daha sonra kendi ülkesi İtalya’da da toprakların % 80’inin nüfusun %20’ine ait olduğunu keşfedince ilginç bir şey bulduğunun farkına vardı ve kapsamı genişleterek farklı ülkeleri de inceledi. Sonuç aynı idi. Kendisinden sonra gelen pek çok bilimadamı da Pareto’nun keşfettiği yasayı farklı alanlarda inceledi ve teyit etti. Nitekim, daha önce 80/20 ilkesi olarak bilinen yasaya Pareto İlkesi adını veren de kendisinden sonra gelen Josep Juran’dır.

Pareto İlkesi

Pareto İlkesi’ni hayatınızda arayın

Sebeplerin ve sonuçların eşit veya orantılı ağırlıklı olduğu yönündeki algı ve varsayımlar hatalıdır. Hayatın pek çok alanında sayıca azınlık olan bir grup etkenin özgül ağırlığı daha yüksektir ve dolayısı ile etkisi daha fazladır. Bu bakış açısı ile her birey, şirket, kurum veya organizasyonun kendisini etkileyen bu özgül ağırlığı ve etkisi yüksek azınlığı bulup elde ettiği sonuçları iyileştirmek için gayret göstermesi gerekir. Her ticari işletmenin Pareto analizi yapıp kendi verileri üzerine kafa yorması faydalı sonuçlar verecektir. Elbetteki bazı vakalarda yüzdeler farklılaşabilir ve örneğin 70/30, 65/35 gibi farklı oranlar da çıkabilir. Önemli olan 80/20 dağılımını tutturmak değil, dengesizliği ortaya çıkarıp önemli azınlığı tespit etmek olmalıdır. Bunu yaptıktan sonra tahmin ettiğinizden daha az bir dokunuşla hızlıca önemli ölçüde değişim sağlayabilirsiniz. Geri kalanı ise daha uzun bir uğraş olacak ve daha fazla vakit alacaktır.

Pareto İlkesine bazı örnekler

Pareto İlkesine örnek olması açısından şu çalışmaları sıralayabiliriz:


-Bir işletmede, üretilen bir ürünün maliyeti içerisindeki girdilerin %20’si toplam maliyetin % 80’ini oluşturuyorsa, yöneticilerin maliyet iyileştirme için öncelikle bu %20’lik girdi maliyetleri ile ilgili bir maliyet iyileştirme veya tasarruf projesi geliştirmeleri daha doğru olur. 

-Kalite problemlerinin % 80’i genelde sebeplerin % 20’sinden kaynaklanır. % 20’lik sebeplerin ortadan kaldırılması ile, Microsoft örneğinde olduğu gibi kalitede % 80 oranında bir iyileştirme mümkün olabilir. 

-100 müşterisi bulunan bir firmanın satışlarının % 80’i ilk 20 müşteriden geliyorsa kaçınılmaz olarak bu ilk 20 müşteriyi elde tutmak için daha farklı bir çaba gösterilmesi gerekir.

-Bir şirketin satınalma cirosunun %80’i ilk %20’lik dilimdeki tedarikçilerden geliyorsa, daha fazla fayda elde edebilmesi için bu tedarikçilerle ilişkilerini daha farklı bir seviyeye taşıması uygun olacaktır.

Günümüzde bu yasaya ilişkin en popüler örneklerden biri Microsoft’tan verilir. 2002 yılında Microsoft CEO’su Steve Ballmer en fazla raporlanan hata ve çökmelerin % 80’inin sebeplerin % 20’sinden kaynaklandığını açıklamıştır. 

Önemli Azınlık ve Önemsiz Çoğunluk

Pareto’nun tespitleri aslında doğada var olan bir dengesizlik halini gösteriyor ve hayatımıza kattığı önemli bir gerçek var. Her durumda bir önemli azınlık (%20) ve bir de önemsiz çoğunluk (%80) vardır. Yani nitelikli az, niteliksiz çoktan üstündür. Hatta o kadardır ki, bu % 20 ve % 80’lik dilimler içerisindeki dağılımlar da eşit değildir. Bu dilimlerin kendi içlerindeki dağılımlar da Pareto ilkesi ile uyumluluk gösterir. 


© Copyright 2019 Ayhan Gökner 

Bu sitedeki yazılar telif hakkına tabi olup, ancak kaynak gösterilmek ve bağlantı (link) verilmek kaydı ile kısmen alıntılanabilir.


Bu yazıyı okuyanlar genellikle şu yazıları da okudular:

İleri okuma için öneriler

  1. Wealth Condensation in Pareto Macro-Economies


 125 toplam,  1 bugün

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir