McNamara Yanılgısı

Harvard mezunu Robert McNamara parlak bir işadamı idi. Ford’un başına geçtiğinde aile dışından bu büyük Amerikan otomobil firmasının direksiyonuna geçen ilk profesyonel başkan oldu. Ford’da yaptığı başarılı çalışmalar ile haklı bir şöhrete sahip oldu. Maliyet, verimlilik ve kalitede yaptığı iyileştirmeler, ölçebildiği verilerden yola çıkarak yaptığı optimizasyonlara dayanıyordu. Başarılı çalışmaları ve dalga dalga yayılan şöhreti onun 1961 yılında Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanı olmasını sağladı. Bu makamda 1968 yılına kadar tam 7 yıl kalarak ABD tarihinde en uzun süre savunma bakanlığı yapan kişi ünvanını almasını sağladı. Fakat bakanlığı döneminde yaşananlar pek de hoşuna gitmeyecek başka bir ünvana daha sahip olmasına sebep olacaktı.

Döneminde yaşanan Vietnam Savaşı, ABD çok yakın bir zafere kendini hazırlarken aniden mağlubiyet ile sonuçlandı.Sosyolog Daniel Yankelovitch bu önemli vakayı derinlemesine inceledi ve önceki kariyerinde McNamara’yı başarıya ulaştıran karar alma yöntemindeki açığı bularak mağlubiyete bunun sebep olduğunu tespit etti. Bu durumu McNamara Yanılgısı (McNamara Fallacy) olarak adlandırdı.

McNamara ve emrindeki komutanlar savaşın seyrini izlerken ölçülebilir faktörlere dayanarak strateji geliştiriyorlardı. Ölçülmesi zor veya olanaksız olan faktörleri sanki hiç etkileri yokmuş gibi gözardı ediyorlardı. İzledikleri temel gösterge (KPI) öldürdükleri VietKong gerillalarının sayısı idi. İşgal altındaki vatanlarını kurtarmak için bağımsızlık arzusu ile tutuşan direnişçi gerillaların psikolojisi ve moralini sırf ölçemedikleri bir veri olduğu için yok saymışlardı. Oysa dünya tarihinde ölçülemeyen veriler kullanılarak pek çok savaşın kazanıldığı bilinmektedir. Kendi ordusunun moral ve inanç seviyesini yükselterek veya düşmanın algısı ve psikolojisini yöneterek sayıca az orduların daha kalabalık ordulara galip geldiğine ilişkin örnekler hepimizin hatırında vardır.

Ölçülebilen verilere göre ABD için zafer yaklaşırken, ölçülemeyen faktörlere göre ise mağlubiyet yaklaşmakta idi. McNamara’nın karar alma modeli hatalı idi çünkü ölçülemeyene karşı kesin bir körlüğe sebep oluyordu. Ve sonunda olan oldu. ABD Vietnam Savaşını kaybetti ve çekilmek zorunda kaldı. Vietnam 1.5 milyon vatandaşını kaybetmesine rağmen 58 bin askeri ölen ABD’ye karşı önemli bir zafer kazandı. Savaştan sonra ülkelerine dönen Amerikan askerlerinin pek çoğu  belki de yaşadıkları travmayı ölçümleyemedikleri için yine gözardı eden komutanları ve devlet yöneticileri yüzünden yaşamlarını intihar ederek sonlandıracaktı.

Vietnam Savaşı gösterdi ki; ölçülemeyeni gözardı eden kaybediyor, doğru yöneten ise kazanabiliyor. Yönetimin hangi kademesinde olursa olsun, hiçbir yöneticinin ölçülemeyen etkenlere karşı kayıtsız kalma gibi bir lüksü bulunmuyor.

© Copyright 2019 Ayhan Gökner 

Bu sitedeki yazılar telif hakkına tabi olup, ancak kaynak gösterilmek ve bağlantı (link) verilmek kaydı ile kısmen alıntılanabilir.

 687 toplam,  1 bugün